KOSMAČ
Austrougarski čuvar granice (1858)
Arhitektonsko čudo na 815m
Najjužnija "Lepeza" Carevine
Završen 1858. godine, Kosmač je bio remek-djelo vojne arhitekture. Pozicioniran na dominantnom visu, bio je ključna tačka "proširene odbrane Budve". Tvrđava ima specifičan oblik nepravilne zvijezde (lepeze) sa dva krila, savršeno prilagođena terenu da kontroliše prevoj.
Zidovi prizemlja debeli su čak 1.56 metara. Korišćen je lokalni sivi krečnjak ("krš") za spoljne zidove, dok su unutrašnji svodovi od lakšeg kamena "sige" (najvjerovatnije iz Perazića dola).
3D Rekonstrukcija originalnog izgleda (I. Vratnica)
Život unutar zidina
- 01.Posada (1902):
254 čovjeka (pješadija, artiljerci, pioniri). - 02.Logistika:
Cisterna u dvorištu od 108.000 litara. Soba za golubove pismonoše, telegraf i telefon. - 03.Luksuz:
Tvrđava je imala tuševe i sobu za presvlačenje, što je bio standard koji ni mnoge zgrade u Beču tada nisu imale.
Osnova prizemlja (Ground floor plan)
Vatrena moć
Na spratu se nalazila "Topovska terasa". Krov je bio montažni (drvo i škriljac) i mogao se brzo ukloniti u slučaju rata kako ne bi smetao artiljeriji.
Top kalibra 6 funti
Maxim Gun (M89/4 8mm je bio sličan ovom mitraljezu)
Arhitektonska forenzika: Detalji
Tvrđava je minirana 1914. pri povlačenju Austrijanaca, a dodatno oštećena u zemljotresu 1979. Ipak, mnogi detalji su preživjeli.
Ostaci dimnjaka
Originalna bravarija
Unutrašnji zid
Kameni luk
Svod prvog sprata
Prozor na spratu (rekonstrukcija)
Rane na tvrđavi
Sjeverno krilo (Fig. 110)
Jasno se vide nedostajući slojevi fino obrađenog kamena na fasadi, koji su tokom decenija odnošeni.
Ulazna kapija (Fig. 91)
Sjeverna strana gdje se nalazila kapija (Gatehouse). Danas su ostali samo tragovi temelja i obrušeni zidovi.
Legendarni dvoboj na Kosmaču
"Fridrih Merc bio je osvajač, ali se zanosio ljepotom kosmačke divljine. Jedne večeri, dok je posmatrao zalazak sunca, stigao ga je hitac Vukala Perova Stojanovića..."
Pogledaj video priču o Komandantu i SnajperistiIzvor i Zahvalnica
Ova stranica je bazirana na izuzetnom diplomskom radu:
"Protection and Rehabilitation of Fort Kosmač at Brajići, Montenegro".
Napomena: Prikazani sadržaj je samo dio bogate istorijske i arhitektonske građe koju ovaj rad nudi. Za dublje razumijevanje, detaljne analize i mnogo više arhivskih planova, najtoplije preporučujemo da pogledate originalni dokument.
Vienna University of Technology | Faculty of Architecture and Spatial Planning | 2021